Có một sự khác biệt thú vị giữa tiếng Việt và tiếng Anh mà không phải người học nào cũng nhận ra: tiếng Việt là một Tonal Language (ngôn ngữ thanh điệu), trong khi tiếng Anh là một Stress-accent Language (ngôn ngữ trọng âm). Vì vậy, dù phát âm đúng từng từ, người Việt vẫn có thể gặp khó khăn khi tạo nhịp điệu và ngữ điệu tự nhiên. Để nhấn trọng âm đúng, trước hết cần phân biệt ba khái niệm thường bị nhầm lẫn: Word Stress, Sentence Stress và Contrastive Stress.

Vì sao người Việt khó nhấn trọng âm tự nhiên?

Trong tiếng Việt, chúng ta quen với việc sử dụng thanh điệu để phân biệt nghĩa của từ. Chẳng hạn, chỉ cần thay đổi dấu thanh, “ma”, “má” và “mà” đã trở thành những từ hoàn toàn khác nhau.

Trong tiếng Anh, cao độ cũng rất quan trọng, nhưng trọng âm còn được thể hiện qua độ dài, cường độ và cách phát âm nguyên âm. Đặc biệt, người nói không nhấn mạnh tất cả các âm tiết hay tất cả các từ như nhau.

Word Stress: trọng âm từ

Word Stress là việc nhấn mạnh một âm tiết nhất định trong một từ có từ hai âm tiết trở lên. Âm tiết được nhấn thường được phát âm nổi bật hơn thông qua độ dài, độ rõ và sự thay đổi cao độ.

Dù có cùng cách viết, hai từ dưới đây lại mang ý nghĩa và chức năng ngữ pháp khác nhau khi trọng âm thay đổi:

• PREsent /ˈprez.ənt/ (n): món quà
• preSENT /prɪˈzent/ (v): trình bày, giới thiệu

Trọng âm cũng có thể thay đổi trong cùng một họ từ:

• PHOtograph (n): bức ảnh
• phoTOGraphy (n): nhiếp ảnh
• photoGRAPHic (adj): thuộc về nhiếp ảnh

Sentence Stress: trọng âm câu

Nếu Word Stress tập trung vào một âm tiết trong từ, Sentence Stress lại tập trung vào những từ mang thông tin quan trọng trong câu.

Các từ mang nội dung chính (content words) như danh từ, động từ chính, tính từ và trạng từ thường được nhấn mạnh hơn. Ngược lại, các từ mang chức năng ngữ pháp (function words) như mạo từ, giới từ hay trợ động từ thường được phát âm nhẹ và nhanh hơn, tùy vào ngữ cảnh.

Ví dụ: “I BOUGHT a NEW LAPTOP YESTERDAY.” Các từ bought, new, laptop, yesterday mang thông tin chính nên có thể được nhấn mạnh, trong khi I và a thường được phát âm nhẹ hơn.

Nhờ sự xen kẽ giữa các âm tiết được nhấn và không được nhấn, câu nói có nhịp điệu tự nhiên hơn và giúp người nghe dễ dàng xác định thông tin quan trọng. Đây cũng là lý do chúng ta không nên cố gắng phát âm mọi từ với cùng một độ mạnh. Nói rõ từng từ không đồng nghĩa với việc nói tự nhiên.

Contrastive Stress: trọng âm tương phản

Đây là một cách sử dụng Sentence Stress đặc biệt, trong đó người nói chủ động nhấn mạnh một từ để làm nổi bật sự đối lập, đính chính thông tin hoặc thể hiện điều mình thực sự muốn nhấn mạnh.

Cùng một câu, chỉ cần thay đổi từ được nhấn, thông điệp người nghe tiếp nhận cũng có thể thay đổi:

Trong giao tiếp thực tế, Contrastive Stress đặc biệt hữu ích khi chúng ta muốn sửa lại một thông tin, phản bác một giả định hoặc làm rõ ý kiến của mình mà không cần giải thích quá dài dòng.

3 cấp độ nhấn trọng âm khác nhau ở đâu?

Về bản chất, Contrastive Stress là một cách sử dụng trọng âm câu theo ngữ cảnh, chứ không phải một hệ thống hoàn toàn tách biệt với Sentence Stress.

Trọng âm trong IELTS Speaking

Trong IELTS Speaking, Pronunciation không chỉ được đánh giá qua khả năng phát âm đúng từng âm riêng lẻ. Cách sử dụng trọng âm, ngữ điệu và nhịp điệu cũng góp phần thể hiện khả năng nói tiếng Anh rõ ràng, linh hoạt và dễ hiểu.

Vì vậy, thay vì chỉ luyện phát âm từng từ, chúng ta hãy thử ghi âm câu trả lời Speaking, nghe lại và tự đặt câu hỏi: “Mình đã nhấn đúng thông tin muốn truyền tải hay chưa?”